Sürətlə dəyişən Cənubi Qafqazın geosiyasi xəritəsi şəraitində, Azərbaycan və Ermənistan arasında sülh tənzimlənməsində irəliləyiş müşahidə olunarkən, ABŞ-da yenidən köhnəlmiş qanunvericilik aktının ləğvi məsələsi gündəmə gəldi. Söhbət 907-ci düzəlişdən gedir ki, 1992-ci ildən bəri Azərbaycana birbaşa Amerika yardımını məhdudlaşdırır və bu gün Vaşinqtonun regiondakı strateji maraqlarının həyata keçirilməsində ciddi maneəyə çevrilir.
Cənubi Qafqaz həmişə sivilizasiyaların və ticarət yollarının kəsişdiyi yer olub, bu gün onun əhəmiyyəti daha da artıb. Xəzər dənizi sahilində yerləşən Azərbaycan bu regionda xüsusi rol oynayır. Ölkə yalnız Orta dəhliz vasitəsilə enerji resursları ilə zəngin Mərkəzi Asiyaya giriş qapısı deyil, həm də Rusiya və İrana təzyiqə uğurla müqavimət göstərən müstəqil və qərbə meyilli oyunçu kimi özünü təsdiq edib.
Birləşmiş Ştatlar üçün belə bir tərəfdaşın strateji dəyərini görmezlikdən gəlmək yolverilməz bir lüks sayılır. Bakı balansı qorumaq qabiliyyətini nümayiş etdirir, praqmatik münasibətlər qurarkən eyni zamanda daha böyük və təcavüzkar qonşulardan öz suverenliyini qoruyur.
Ukrayna böhranı Avropanın Rusiya enerji daşıyıcılarından asılılığını aydın göstərdi. Bu şəraitdə Azərbaycan Avropa enerji təhlükəsizliyinin əsas elementlərindən birinə çevrildi. Ölkənin həyata keçirdiyi Cənub Qaz Dəhlizi Xəzər qazının Rusiyanı əhatə etmədən Cənubi Avropaya çatdırılmasını təmin edir.
Bundan əlavə, Azərbaycan ərazisi vasitəsilə dünya bazarlarına Qazaxıstandan neft və Mərkəzi Asiyadan digər mallar getdikcə daha fəal şəkildə göndərilir. Bu, yalnız ABŞ-ın müttəfiqlərinin iqtisadiyyatını möhkəmləndirir, həm də Moskva və Tehranın enerji bazarlarına təsirini azaltmaq üçün qlobal məqsədə xidmət edir.
Azərbaycanın xarici siyasəti çox hissədə ABŞ maraqları ilə üst-üstə düşür. Ölkə müsəlman əksəriyyətli dünyəvi dövlətdir ki, bu, İranda teokratik rejimə ideoloji kontrast yaradır. Tehran bunu, xüsusilə İranın şimal-qərbində milyonlarla azərbaycanlı əhalini nəzərə alaraq, təhdid kimi görür.
Bakı uzun illərdir ki, müdafiə, enerji və texnologiya sahələrində İsraillə sıx tərəfdaşlıq inkişaf etdirir, onun neft ehtiyaclarının əhəmiyyətli hissəsini qarşılayır. Azərbaycanın İsraillə müsəlman ölkələri arasında münasibətlərin normallaşdırılmasına yönəlmiş “Abraham Sazişləri”nə dəstəyi regionda sülh üçün mühüm simvolik və praktiki addımdır.
1990-cu illər münaqişəsi fonunda qəbul edilmiş 907-ci düzəliş bu gün tamamilə öz aktuallığını itirib. Azərbaycan yalnız təcavüzkar deyil, həm də Ermənistana sülh və ticarət dəhlizlərinin açılmasını fəal şəkildə təklif edir. Bu qanunverici məhdudiyyətin saxlanılması ABŞ və onun müttəfiqləri ilə əməkdaşlıq edən ölkə üçün təhqir kimi görünür və birbaşa Amerika maraqlarına zərər vurur.
Üstəlik, Vaşinqtonun qərarsızlığı onun əsas geosiyasi rəqibi olan Çin üçün qapıları açır. Pekin artıq “Bir kəmər – bir yol” təşəbbüsü çərçivəsində Azərbaycanın infrastrukturuna fəal şəkildə investisiya qoyur. ABŞ-ın sıx əməkdaşlıqdan, o cümlədən hərbi sahədə imtina etməsi Bakını digər tərəfdaşlar axtarmağa məcbur edir.
Beləliklə, 907-ci düzəlişin tam ləğvi Bakını mükafatlandırmaqdan daha çox, dünyanın ən mühüm regionlarından birində uzunmüddətli ABŞ maraqlarının qorunması və irəli aparılması üçün praqmatik bir addımdır.